Trương Thu Trang Janes

Học và dạy từ vựng luôn là một trong những nỗi trăn trở của các thầy cô và học trò. Tiếp nối bài trước (cách tra từ vựng), bài này sẽ tập trung vào các cách để nhớ từ vựng. Đa số các cách đều khá quen thuộc nên mình sẽ chỉ liệt kê. Cách nào mới mẻ với bản thân mình, mình sẽ tập trung nói sâu hơn.

Gu và Johnson (1996) đã phân loại thành 4 phương pháp/ chiến lược chính để nhớ từ vựng.

Metacognitive (siêu nhận thức): bao gồm chú ý có chọn lọc (selective attention) và tự bắt đầu (self-initiation). Chú ý có chọn lọc là chọn lọc những từ phù hợp để học. Self-initiation liên quan đến sử dụng nhiều cách thức khác nhau để làm rõ nghĩa từ vựng.

Cognitive (nhận thức) bao gồm ghi chú (note-taking), sử dụng từ điển (dictionary) và chiến lược đoán nghĩa (guessing). Các phương pháp nhận thức khá phổ biến ở học sinh. Phương pháp tra từ điển có thể được tận dụng tối đa như đã được đề cập ở bài trước.

Memory (ghi nhớ): bao gồm rehearsal (lặp lại) và encoding (mã hóa). Rehearsal bao gồm lặp lại từ vựng và ghi nhớ danh sách từ vựng. Phương pháp này khá phổ biến với các app học từ vựng như quizlet hoặc anki bằng cách áp dụng kỹ thuật lặp lại ngắt quãng (spaced repetition). Encoding sử dụng hình ảnh, hình tượng, âm thanh, ngữ cảnh, ngữ nghĩa, sự liên tưởng.

– Phương pháp mnemonics được định nghĩa là

“techniques or devices, either verbal or visual in nature, that serve to improve the storage of new information, and the recall of information contained in memory’’.

Dựa trên định nghĩa này, phương pháp mnemonics có thể nằm trong Memory.

Thompson (1987) đã phân loại phương pháp này thành ngôn ngữ học, không gian, hình ảnh, phản xạ vật lý và nói.

Ngôn ngữ học:

Peg word method: (Phương pháp móc nối từ) liên hệ những từ không liên quan với những từ dễ nhớ.

B1: ghi nhớ 10 từ có vần với 10 số. Ví dụ: one is gun, two is shoe, three is tree, …., ten is hen.

B2: liên tưởng những từ cần học với các từ vần (gun, shoe, tree, …, hen). Ví dụ, để học từ “peasant”, học sinh liên tưởng one is a gun firing a peasant.

Key word method của Atkinson.

B1: dựa trên phát âm của từ cần học, liên tưởng đến những từ đã biết. Ví dụ, liên tưởng từ cần học (aplomb – coolness and composure under strain) với a plum (mận mơ).

B2: trực quan hóa để liên kết nghĩa của từ vựng cần học với từ khóa (key word). Ví dụ, liên tưởng một trái mận mơ (plum) được lấy ra từ tủ lạnh vẫn lạnh (cool) và nguyên vẹn mặc dù bị nhiều trái khác đè lên (under strain).

Không gian:

Loci method:

B1: tìm một nơi quen thuộc (vd: nhà, phòng ngủ, …).

B2: liên tưởng từ mới với một địa điểm trong nhà. Ví dụ, từ cần học là glance, idol, memorable, – unit 2 english 11. Học sinh có thể tượng tượng “this is the most memorable area in the house – bedroom. When i step into the room, i glance at my my idol’s poster on the wall first.

Spatial grouping:

B1: tìm sự kết nối hình học giữa những từ cần học. Vd từ cần học cosy, clap, childish – unit 3 E11 chọn hình oval bởi vì cosy là ấm cúng cần ôm ấp, clap là vỗ tay với hình oval của bàn tay, ….

B2: viết từ vựng theo thứ tự vào hình đó (hình oval).

Finger method:

Gán từ vựng vào ngón tay. Đối với học sinh nhỏ tuổi, có thể áp dụng để học số, tháng, năm. Đối với học sinh lớn tuổi, có thể áp dụng để đánh giá tầm quan trọng của từ vựng trong 1 list từ vựng. GV có thể đưa ra 1 list từ vựng, và yêu cầu hs sắp xếp theo thứ tự từ quan trọng nhất. Sau đó, gán số cho các từ đó.

Phản xạ vật lý

Physical sensation.

HS liên kết từ cần học với một cảm giác. Vd liên kết từ fridgid với cảm giác lạnh.

4. Activation liên quan đến sử dụng từ ngữ đã học trong một ngữ cảnh khác. Giáo viên thường yêu cầu học sinh đặt câu – đây là phương pháp activation.

Nguồn:

Amiryousefi, M., & Ketabi, S. (2011). Mnemonic Instruction: A Way to Boost Vocabulary Learning and Recall. Journal of Language Teaching and Research, 2(1). doi:10.4304/jltr.2.1.178-182

Boonnoon, S. (2019). Vocabulary Learning Strategies Employed by Thai University Students across Four Academic Profiles. Theory and Practice in Language Studies