Đầu vào – đầu ra – đầu nào quan trọng – như thế nào – cái gì xảy ra ở khúc giữa?

09/07/2024

Đây là một số câu hỏi mà các bạn mới đi dạy hay có khi dạy đã đời vẫn không để ý, dẫn đến khó khăn khi thực hành kỹ năng cho Học viên, hoặc bị phàn nàn dạy gì mà không hiệu quả, dạy gì mà như nước đổ lá khoai.

Để hiểu thêm về lý luận này bằng lời lẽ bình dân dễ hiểu, các bạn tham khảo Thầy Triết (https://triet.vn/chung-quy-la-do-thieu-kien-thuc-co-ban/). Ở đây mình chỉ bàn luận 1 chút liên quan thực tiễn thực hành.

1- Nguồn đầu vào: có bột mới gột nên hồ, nếu muốn học viên nói được, nghe được, viết được, các cô phải cho từ, cho cụm, cho các yếu tố ngôn ngữ để hỗ trợ. Cách “cho” thì đa dạng, như hình ảnh, video, vận động trí óc … nhằm nạp cái mới hoặc kích hoạt cái có sẵn.

2- Vào rồi thì sao? nạp vô không hẳn là vô hết. cái này dân gian kêu là óc bã đậu hay học như nước đổ lá khoai, là do cái ” filter” màng lọc của tư duy người học. Nó có thể là yếu tố tâm lý của học viên ( vui học tốt, buồn ngủ hay đói bụng thì tiếp thu kém), yếu tố môi trường quen thuộc không (con nhà mổ heo mà học về du hành vũ trụ thì chả hiểu gì mấy), yếu tố tuổi ( trẻ con học nhanh mau quên, người lớn học chậm nhớ lâu hơn, cũng có người học xong quên sạch) và hàng ty tỷ yếu tố khác. Sau đó những gì còn lại sẽ được nhào nặng với kinh nghiệm kiến thức có sẵn tạo thành cái ” intake”, tức là kho. Lúc này chúng ta tưởng tượng cái mà học viên nghe/nhìn/đọc/ thấy là thông tin ( information) – vô được tới chỗ này nó thành dữ liệu ( data) – mớ dữ liệu này được xào lại thành kiến thức (knowledge). Nếu không biết xài, nó sẽ ở đó ít lâu rồi tiến hoá ngược trở lại thành data, và information rồi chui qua lỗ tai bay mất. Cho nên các cô phải làm các hoạt động dạy để Học viên xài cái họ được học là vì vậy.

3- Đầu ra được bao nhiêu? các cụ nói ” học 1 hiểu 10″ là các cụ đang hút cần, chơi thuốc nên vung tay thôi, đừng có tin số mà dạy bao nhiêu hiểu hết rồi xài được hết đếm trên đầu ngón tay thôi. Học trò học 10 – quên 7 – xài được 1 hay 2 là mừng rơi nước mắt. Kiến thức đó mới là của học trò. Cho nên cô yêu cầu học viên đặt câu theo mẫu là mới bước 1, yêu cầu Hv tự nghĩ ra câu để nói, hay hồi đáp lại câu hỏi theo ngữ cảnh, viết vài câu ngắn… thì lúc này Hv mới chủ động dùng kiến thức.